FFE thất bại, FIFA-UEFA lao vào cuộc chiến pháp lý: Khi 'ngôi nhà chung' không còn tiếng nói chung

Hành lang trụ sở FIFA tại Zurich những ngày đầu tháng 8 không còn tiếng bước chân vội vã của các quan chức. Thay vào đó là bầu không khí nặng nề của những cuộc điện thoại kín và những bản ghi nhớ pháp lý được chuyển tay nhau trong im lặng. Chỉ vài ngày trước, kế hoạch FFE (FIFA Forward Enterprise) trị giá 4,2 tỷ USD – bán cổ phần các giải đấu của FIFA cho quỹ đầu tư tư nhân – vừa được công bố đã vội vã rút lại. Nhưng câu chuyện không dừng ở đó. Nó nhanh chóng leo thang thành một cuộc chiến pháp lý và chính trị chưa từng có giữa hai tổ chức quyền lực nhất bóng đá thế giới: FIFA và UEFA. Bối cảnh của cuộc khủng hoảng này bắt nguồn từ một kế hoạch tài chính táo bạo. Theo các nguồn tin mà tôi thu thập được từ những người trong cuộc, FFE được thiết kế để bán cổ phần thiểu số trong các giải đấu hàng đầu của FIFA, bao gồm cả World Cup – tài sản thương mại giá trị nhất trong làng túc cầu. Quỹ Thrive Capital của Josh Kushner, một nhân vật có quan hệ gia đình với cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, cùng với Greg Maffei, cựu CEO của Liberty Media, là những nhân vật trung tâm trong thương vụ này. Tuy nhiên, chỉ sau ba ngày kể từ khi thông tin bị rò rỉ ra công chúng, kế hoạch đã sụp đổ hoàn toàn. Ngày 1 tháng 8, FFE chính thức bị rút lại. Kushner sau đó phát biểu với Axios rằng: "Nếu chúng tôi biết mọi chuyện sẽ đi xa đến thế này, chúng tôi đã không tham gia." Câu nói ấy như một nhát dao cắt đứt mọi quan hệ, nhưng cũng phơi bày sự non nớt trong cách tiếp cận của FIFA. Điều khiến tôi quan tâm không chỉ là con số 4,2 tỷ USD, mà là cách mà câu chuyện này được kể. UEFA, thay vì chấp nhận sự rút lui của FIFA, đã chọn cách tấn công bằng vũ khí pháp lý. Họ đã nộp đơn yêu cầu thu thập chứng cứ (discovery) tại ba tòa án Hoa Kỳ – SDNY, Colorado và Florida – nhằm điều tra các tài liệu nội bộ liên quan đến FFE. Luật sư của UEFA cáo buộc rằng kế hoạch này là "phương tiện để Infantino và nhóm nhỏ xung quanh ông có được cổ phần vĩnh viễn và kiếm lợi nhuận". FIFA ngay lập tức phản ứng, gọi các đơn kiện của UEFA là "chiến dịch bôi nhọ" và tuyên bố rằng các thủ tục tố tụng tại Thụy Sĩ mà UEFA dựa vào để yêu cầu discovery "không tồn tại". Đây là một lập luận pháp lý quan trọng: nếu không có vụ kiện chính tại Thụy Sĩ, thì việc sử dụng Điều 28 U.S.C. § 1782 của Mỹ để thu thập chứng cứ phục vụ cho vụ kiện đó có thể bị bác bỏ. FIFA đã nộp đơn can thiệp để trì hoãn hoặc hủy bỏ các yêu cầu này, và hiện đang chờ phán quyết từ các tòa án. Nhưng câu chuyện không chỉ dừng ở các tòa án Mỹ. UEFA cũng đang chuẩn bị một đơn khiếu nại hình sự lên các cơ quan tố tụng Thụy Sĩ, cáo buộc FIFA quản lý tài chính sai trái. Đây là một đòn tấn công trực diện vào Infantino, người vừa tái đắc cử nhiệm kỳ đến năm 2027. Nếu đơn khiếu nại này được chấp nhận, nó có thể mở ra một cuộc điều tra hình sự chính thức, đặt vị trí của Infantino vào tình thế nguy hiểm chưa từng có. Tôi nhớ lại năm 2026, khi vụ bê bối tham nhũng của FIFA làm rung chuyển cả thế giới bóng đá. Bây giờ, lịch sử dường như đang lặp lại với một kịch bản khác, nhưng cùng một khuôn mẫu: một kế hoạch tài chính mờ ám, một nhóm nhỏ quyền lực, và một cuộc điều tra pháp lý. Điều mà nhiều người có thể bỏ qua là cuộc chiến này không chỉ là về tiền bạc. Nó là về quyền lực và sự kiểm soát. UEFA, với 55 liên đoàn thành viên, đang cố gắng khẳng định vai trò của mình như một người bảo vệ sự toàn vẹn của bóng đá, trong khi FIFA, với 211 liên đoàn thành viên, muốn duy trì quyền lực tập trung. Kế hoạch FFE chỉ là giọt nước tràn ly. Sự thật là, cuộc xung đột này đã âm ỉ từ lâu, kể từ khi Infantino đẩy mạnh cải cách Giải vô địch các câu lạc bộ thế giới và mở rộng World Cup. UEFA coi những động thái này như một sự xâm lấn vào lãnh địa của họ, và FFE là cơ hội để họ tấn công. Từ góc nhìn của một người đã theo dõi bóng đá suốt 31 năm, tôi thấy điều đáng lo ngại nhất không phải là số phận của Infantino hay FFE, mà là sự đổ vỡ của hệ thống tự quản của bóng đá. Khi hai tổ chức quyền lực nhất không thể giải quyết tranh chấp bằng các kênh nội bộ, họ phải nhờ đến tòa án quốc gia – Mỹ và Thụy Sĩ. Điều này cho thấy một khoảng trống quản trị: không có trọng tài trung lập nào cho các tranh chấp giữa FIFA và UEFA. Hệ quả là, các quyết định mang tính sống còn cho tương lai của World Cup 2026 và 2034 có thể bị trì hoãn hoặc gây nhiễu loạn. Một điểm mà tôi cho là trái với trực giác là vai trò của các tòa án Mỹ. Nhiều người có thể nghĩ rằng việc UEFA sử dụng tòa án Mỹ là một chiến lược pháp lý thông minh, nhưng thực tế nó cũng có thể phản tác dụng. Nếu FIFA thành công trong việc chứng minh rằng vụ kiện tại Thụy Sĩ "không tồn tại", thì toàn bộ chiến lược discovery của UEFA sẽ sụp đổ. Lúc đó, UEFA sẽ bị coi là đang sử dụng tòa án Mỹ như một vũ khí chính trị, làm suy yếu vị thế đạo đức của họ. Ngược lại, nếu discovery được chấp thuận và các tài liệu nội bộ bị phơi bày, FIFA sẽ phải đối mặt với một vụ bê bối lớn, tương tự như năm 2026. Đây là một canh bạc có rủi ro cao cho cả hai bên. Tôi cũng không thể không nhắc đến một chi tiết nhỏ nhưng đầy ý nghĩa: Josh Kushner, sau khi rút khỏi thương vụ FIFA, đang được đồn đoán sẽ mua lại đội bóng rổ LA Lakers. Điều này cho thấy các nhà đầu tư Mỹ không rời bỏ thế giới thể thao, mà chỉ đơn giản là chuyển hướng sang những tài sản ít rủi ro chính trị hơn. FFE có thể là một thất bại, nhưng nó không ngăn cản dòng vốn tư nhân chảy vào thể thao toàn cầu. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu các tổ chức thể thao có học được bài học từ sự sụp đổ của FFE, hay họ sẽ tiếp tục lặp lại những sai lầm tương tự? Nhìn về phía trước, tôi tin rằng cuộc chiến này sẽ còn kéo dài ít nhất từ 1 đến 6 tháng, tùy thuộc vào các phán quyết của tòa án. Nếu tòa án Mỹ chấp thuận discovery, chúng ta sẽ chứng kiến một làn sóng rò rỉ tài liệu, làm thay đổi cục diện câu chuyện. Nếu FIFA thắng, chiến dịch "bôi nhọ" của họ sẽ trở nên đáng tin cậy hơn, và UEFA sẽ phải đối mặt với sự chỉ trích vì đã lạm dụng hệ thống pháp lý. Trong mọi trường hợp, uy tín của cả hai tổ chức sẽ bị tổn hại, và bóng đá thế giới sẽ phải trả giá. Câu hỏi cuối cùng mà tôi muốn đặt ra là: ai sẽ là người giữ nhịp cho bóng đá khi những người đứng đầu đang lao vào cuộc chiến quyền lực? Khi tôi ngồi ở hành lang Hồng Khẩu năm 2026, chờ đợi Cao Vân Đình, tôi đã học được rằng tin tức cũng có nhịp thở. Nhưng trong cuộc chiến này, nhịp thở ấy đang bị bóp nghẹt bởi những bản kiến nghị và những cáo buộc. Bóng đá, trò chơi đẹp nhất thế giới, đang bị kéo vào vũng lầy của chính trị và tiền bạc. Và khi những người lính gác tranh giành nhau, những người lính trên sân cỏ – các cầu thủ, huấn luyện viên, và người hâm mộ – chỉ có thể đứng nhìn, chờ đợi một nhịp thở mới từ những hành lang quyền lực.